PAMIĘĆ ŁĄCZY

REGION NAD RZEKAMI ODRA I WARTA

Tag: Ślady krajobrazu kulturowego

  • Dziedzictwo militarne i krajobraz kulturowy: Wyniki warsztatów eksperckich w Kostrzynie nad Odrą

    Dziedzictwo militarne i krajobraz kulturowy: Wyniki warsztatów eksperckich w Kostrzynie nad Odrą

    Projekt „Kulturland Spuren Lebus“

    Jestem 20 maja 2026 niemieccy i polscy specjaliści, przedstawiciele samorządów oraz eksperci spotkali się w Muzeum Twierdzy w Twierdza Kostrzyn (Kostrzyn nad Odrą) razem. Niemiecko-polski warsztat ekspertów poświęcony był tematowi „Kształtowanie krajobrazu kulturowego do celów wojskowych“ lub też Wpływ wojska na rozwój krajobrazu kulturowego. Wydarzenie odbyło się w ramach projektu unijnego „Kulturland Spuren Lebus / Kulturowe Ślady Ziemi Lubuskiej“ (Interreg VI A Brandenburg–Polska 2021–2027) odbywa się.

    Cele: Waloryzacja dziedzictwa twierdzy dla turystyki transgranicznej

    Głównym celem warsztatu było przeanalizowanie historycznego wpływu wojska na powstanie i transformację wspólnego krajobrazu kulturowego na konkretnym przykładzie twierdzy w Kostrzynie. Jednocześnie konferencja naukowa służyła temu, aby strategie dla Zmiana przeznaczenia i zrównoważone wykorzystanie dawnych obiektów fortyfikacyjnych na rzecz rozwoju transgranicznej, inkluzywnej turystyki przyrodniczej i edukacyjnej oraz pogłębienia fachowej wymiany między Brandenburgią a województwem lubuskim.

    Artykuły ekspertów i perspektywy

    Wykłady w odrestaurowanych kazamatach Bastionu Filip rzuciły światło na dziedzictwo forteczne z perspektywy europejskiej, regionalnej i architektonicznej:

    • Europejskie ramy i kontekst projektu: Po powitaniu przez miasto Kostrzyn nad Odrą oraz dyrektor muzeum Juliannę Sójkowską-Sochę, Dirk Röder (gmina Słońsk) przedstawił zarys całego projektu. Ponadto zaprezentował pracę sieci FORTE CULTURA e.V. która opiekuje się Europejskim Szlakiem Zabytków Fortecznych, liczącym obecnie 81 stacji w 17 krajach, i przedstawił koncepcje przekształcenia zabytków militarnych w miejsca turystyczne i edukacyjne.
    • Wpływ wojskowości na rozwój krajobrazu kulturowego na przykładzie twierdzy KostrzynDirk Röder nakreślił, jakie wpływy wojsko mogło wywrzeć na rozwój krajobrazu kulturowego – w szczególności w dziedzinach budownictwo obronne (Surowce do budowy, utrzymania i rozbudowy twierdzy Kostrzyn, w tym wyposażenie wojskowe), Jedzenie (Wieloletnie zaopatrzenie wojsk i personelu służbowego) oraz Wyposażenie (Wyposażenie wojskowe dla stacjonujących oddziałów oraz jako rezerwa operacyjna). Postawił pytania: Jakie zaplecze rekrutacyjne i zaopatrzeniowe miała twierdza Kostrzyn przez wiele wieków? Jakie zasoby wykorzystywano z bezpośredniego otoczenia, a jakie sprowadzano z innych regionów? Jakie „ślady“ są z tego widoczne do dziś i mogą zostać ucyfrowione / udostępnione w formie doświadczenia?
    • Historia twierdzy Kostrzyn: Julianna Sójkowska-Socha prześledziła rozwój twierdzy od XV do XX wieku. Wyróżniła ważne etapy – w tym budowę nowoczesnych fortyfikacji bastionowych wzorowanych na modelu włoskim pod kierunkiem inżyniera Francesco Chiaramelli od 1559 roku oraz strategiczną rolę twierdzy podczas II wojny światowej.
    • Rewitalizacja komunalna: Agnieszka Żurawska-Tatała z urzędu miejskiego w Kostrzynie nad Odrą przedstawiła konkretne projekty zagospodarowania i rewitalizacji miasta. Wskazała, jak historyczne bastiony są adaptowane do celów kulturalnych i włączane jako element budujący tożsamość w lokalną strategię rozwoju.
    • Budowa twierdz, strefy rayonowe i zarządzanie zasobami: Ekspert ds. fortyfikacji Marcin Wichrowski wyjaśnił ewolucję konstrukcyjną od pierwszych umocnień ziemno-drewnianych poprzez francuskie modernizacje w XVII i XVIII wieku (np. dzieło rogowe, raweliny, kontrstraż) aż po uwarunkowania przestrzenne. Wokół twierdzy znajdowały się tzw. Strefy służebności (obszary służebności) ustanowionych, których użytkowanie i zabudowa podlegały ścisłym przepisom wojskowym.

    Część praktyczna i wynik ogólny

    Na zakończenie wydarzenia uczestnicy zwiedzili podczas wspólnego spaceru zachowane struktury the fortu, bastiony i kazamaty twierdzy Kostrzyn.

    Warsztat połączył wiedzę teoretyczną z zakresu architektury militarnej i planowania przestrzennego z praktycznymi koncepcjami ochrony zabytków i rozwoju regionalnego. Wypracowana wiedza wpłynie bezpośrednio na kształt transgranicznego szlaku edukacyjno-turystycznego „Ślady kulturowe Ziemi Lubuskiej“ jedna, która łączy historyczne miejsca po obu stronach Odry i Warty.

    Więcej
  • Projektowanie partycypacyjnych doświadczeń przyrodniczych i kulturowych: wyniki warsztatów eksperckich w Buckow

    Projektowanie partycypacyjnych doświadczeń przyrodniczych i kulturowych: wyniki warsztatów eksperckich w Buckow

    Projekt „Kulturland Spuren Lebus“

    W dniach 23 i 24 marca 2026 r. partnerzy projektu i specjaliści spotkali się w Centrum Ochrony Środowiska Drei Eichen oraz w Domu Szwajcarskim w Buckow, aby w ramach dwudniowych warsztatów fachowych „Tworzenie partycypacyjnych ofert w zakresie obcowania z naturą i edukacji“ wypracowanie nowych impulsów dla edukacji ekologicznej i kulturowej. Warsztat stanowił kluczowy element dofinansowanego przez UE projektu Interreg 6A „Kulturland Spuren Lebus / Kulturowe Ślady Ziemi Lubuskiej“ (2024–2027).

    Cele: Wspólne kryteria i „czerwona nić“

    Głównym celem moderowanego warsztatu było wypracowanie praktycznego przewodnika oraz kryteriów jakości do opracowania analogowych i cyfrowych ofert edukacyjnych oraz przyrodniczych. Uczestnicy otrzymali konkretne narzędzia i metody, aby móc z sukcesem wdrażać własne oferty partycypacyjne w swoich miejscach realizacji projektów. Ponadto spotkanie posłużyło do położenia fundamentów pod wspólne treści oraz stworzenia ogólnego „czerwona nić“ dla powiązania ogólnej koncepcji wszystkich partnerów projektu.

    Tag 1: Didaktische Grundlagen, Naturpädagogik und digitale Innovationen

    Pierwszy dzień w Centrum Edukacji Środowiskowej Drei Eichen stał pod znakiem dydaktyki i praktycznych testów:

    • Zasady dydaktyczne i koło dydaktyczne: Sabine Stolze wprowadziła w teorię nauczania i uczenia się, podkreślając kluczowe zasady, takie jak Holizm (nauka przez głowę, serce i ręce), orientację na działanie, różnorodność metod i partycypację. Jako narzędzie strukturyzujące wykorzystano rowerek didaktyczny (według Franka Waldschmidta-Dietza) przedstawiony, który oferty edukacyjne na podstawie 6 pytań zaczynających się na „W” (Kto? Co? Po co? Jak? Czym? Gdzie?) planuje systematycznie.
    • Praktyka na terenie obiektu: Podczas oprowadzania pracownicy Drei Eichen zaprezentowali różne podejścia z zakresu edukacji przyrodniczej – od klasycznych i cyfrowych poszukiwań skarbów, przez dawne rzemiosło (tkactwo, filcowanie), pielęgnację biotopów na międzynarodowych obozach pracy, wędrówki ziołowe i zabiegi Kneippa, aż po pedagogikę dzikiej przyrody.
    • Cyfrowe dobre praktyki („Zabytki rozszerzone“): Sebastian Sommerschuh i Christoph Bennewitz zaprezentowali platformę aplikacji Rozszerzone pomniki, które za pomocą historycznych miejsc i krajobrazów kulturowych Rozszerzona rzeczywistość i umożliwia wirtualne doświadczanie rekonstrukcji 3D.
    • Ścieżka edukacyjna „Wildreich“ Na przykładzie projektu Wildreich (Temat: Człowiek i las) pokazano, jak zazębiają się stacje analogowe, cyfrowe i hybrydowe. Należą do nich między innymi panoramy 360°, stacje odsłuchowe w martwym drewnie, włączenie nauki obywatelskiej (Citizen Science), wglądy w epoki historyczne (czas mnichów, epoka kamienia) za pomocą AR, a także leśna sofa do relaksu i uważności.

    Zwieńczeniem pierwszego dnia było wspólne tablica pomysłów, na której partnerzy wypracowali łączące elementy i części wspólne swoich ofert regionalnych.

    Więcej

    Dzień 2: Inkluzywność jako zasada naczelna i usieciowienie turystyczne

    Drugiego dnia punkt ciężkości przesunął się na Szwajcarski Dom w Buckow, gdzie w centrum uwagi znalazły się dostępność i marketing:

    • Dostępny bez barier rozwój parków przyrody Karsten Häschel (ekspert ds. włączenia społecznego) wyjaśnił, że dostępność nie jest dodatkową ofertą, lecz podstawowa zasada jakości co musi być wzięte pod uwagę już na etapie planowania. W praktycznym podręczniku grupy docelowe (ograniczenia mobilności, wzroku, słuchu i poznawcze oraz autismus) zostały zróżnicowanie przeanalizowane, a konkretne kryteria takie jak Łatwy język, piktogramy i szkolenia pracowników zdefiniowano.
    • Test praktyczny „Stobbiroute“ i wystawa: Uczestnicy zwiedzali nowo urządzoną wystawę w centrum informacyjnym parku przyrody Schweizer Haus, która została zaprojektowana jako dostępna, z tekstem w łatwym do zrozumienia języku na pierwszym poziomie, stanowiskami typu hands-on oraz elementami dostępnymi dla osób na wózkach. Następnie [odbyła się] ścieżka spacerowa o ograniczonych barierach Stobbiroute dokonany.
    • Marketing cyfrowy i sieci: Angeline Piesche i Antonia Lustig z organizacji turystycznej Tourismusverband Seenland Oder-Spree zaprezentowały cyfrowe narzędzia marketingowe (m.in. bazę danych DAMAS, chatboty oparte na sztucznej inteligencji, integracje z platformą Komoot oraz system MiniBrandenburg), aby dotrzeć do grup docelowych za pomocą strategii marki „Zanurzenie“ emocjonalnie przemówić.
    Więcej

    Podsumowanie i perspektywy: Wzmocnione partnerstwo

    Ocena warsztatu wypadła w pełni pozytywnie: wszyscy uczestnicy wyrażyli duże zadowolenie z organizacji, treści oraz odniesienia do praktyki.

    utworzone za pomocą Gemini Notebook

    Jako najważniejszy wynik położono fundament pod wspólna koncepcja ogólna położony. Opracowana „czerwona nić“ będzie pogłębianá podczas kolejnych warsztatów i wzajemnych wizyt studyjnych w celu trwałego utrwalenia współpracy transgranicznej. Centrum Edukacji Środowiskowej Drei Eichen będzie również w przyszłości wspierać wszystkich partnerów jako doradczy partner edukacyjny.