MUZEUM MARTYROLOGICZNE W SŁOŃSKU

Były zakład karny i obóz koncentracyjny Sonnenburg

Słońsk, dawny Sonnenburg, to miejsce o tragicznej przeszłości. W latach 1933-1934 mieścił się tu pierwszy niemiecki obóz koncentracyjny, a później więzienie. Do dziś nie jest znana pełna lista osób więzionych i zamordowanych w Sonnenburgu.

Jednym z najboleśniejszych rozdziałów w historii Słońska (Sonnenburg do 1945 r.) był czas, gdy był on więzieniem i obozem koncentracyjnym. W czasach Republiki Weimarskiej więzienie Sonnenburg służyło jako zakład karny dla wielu działaczy politycznych. Po przejęciu władzy przez Hitlera stało się pierwszym niemieckim obozem koncentracyjnym, w którym brutalnie tępiono przeciwników nazistowskiego reżimu. Więźniowie byli maltretowani psychicznie i fizycznie, a miejsce to szybko stało się znane jako "piekło tortur". Jednym z najbardziej znanych więźniów był Carl von Ossietzky, niemiecki dziennikarz, laureat Pokojowej Nagrody Nobla i działacz opozycyjny. Po ponad roku funkcjonowania jako obóz koncentracyjny, obiekt ponownie stał się więzieniem i przez kolejne lata był miejscem egzekucji i cierpienia przeciwników nazistowskiego reżimu. Najtragiczniejsze wydarzenie miało miejsce w nocy z 30 na 31 stycznia 1945 r., kiedy to komando esesmanów z Frankfurtu nad Odrą dokonało masowej egzekucji 819 więźniów różnych narodowości. Wśród zamordowanych znaleźli się przedstawiciele wielu narodowości: Francuzi, Belgowie, Niemcy, Holendrzy, Norwegowie, Luksemburczycy i inni. Masakra rozpoczęła się około godziny 22:00 i trwała całą noc. Dziesięć osób na raz wyprowadzano z cel i rozstrzeliwano między murem więzienia a budynkiem warsztatu.

W 1973 r. niewielka grupa mieszkańców Słońska postanowiła założyć muzeum i pomnik upamiętniający ofiary Sonnenburga i ostrzegający przed powtórzeniem się tej strasznej historii. Uroczysta inauguracja Muzeum Martyrologii odbyła się 28 września 1974 roku. Pamięć o ofiarach tych wydarzeń podtrzymywana jest nie tylko poprzez działalność muzeum, ale także poprzez wydarzenia upamiętniające organizowane przez gminę Słońsk co roku w rocznicę tragedii. Biorą w nich udział członkowie rodzin więźniów, przedstawiciele władz oraz delegacje z Polski, Niemiec, Luksemburga i innych krajów, których obywatele zginęli w Sonnenburgu. Program obchodów obejmuje wydarzenia w Muzeum Martyrologii i na cmentarzu ofiar uwięzienia w obozie koncentracyjnym i więzieniu w Sonnenburgu, mszę świętą oraz spotkanie mające na celu wypracowanie wspólnej historycznej kultury pamięci i tożsamości europejskiej. Wydarzenia te są również ważnym elementem polsko-niemieckiego porozumienia i przyczyniają się do rozbudzenia zainteresowania historią II wojny światowej, zwłaszcza wśród młodego pokolenia.