Tworzenie sieci niemiecko-policyjnych miejsc pamięci ofiar narodowosocjalistycznej tyranii, w szczególności nazistowskich mordów na chorych; rozwój programów edukacyjnych i turystyki pamięci.
Projekt finansowania Interreg VI A na lata 2026-2028
Projekt dotyczy ponownej oceny, wizualizacji i połączenia w sieć „Historia nazistowskich mordów na chorych“ w Międzyrzeczu, Berlinie i Ueckermünde oraz „Ślady żydowskiego życia“ w Seelow, Międzyrzeczu, Berlinie i Ueckermünde.
W ramach współpracy transgranicznej partnerzy projektu rewitalizują lub przywracają miejsca pamięci o znaczeniu krajowym, wyposażając je w wystawy cyfrowe i łącząc je ze sobą tematycznie. Oprócz zrównoważonych inwestycji w rozbudowę miejsc pamięci, głównym celem projektu jest rozwój transgranicznych ofert turystyki edukacyjnej z elementami integracyjnymi i zaangażowaniem odpowiednich grup docelowych.
Celem jest poprawa dostępu do miejsc pamięci, a tym samym do wspólnej historii polsko-niemieckiego pogranicza, która jest wyjątkowa w kontekście zakończenia II wojny światowej i przesunięcia Polski na zachód.
Kluczowe wyniki projektu
„Historia nazistowskich mordów na chorych“
- Transgraniczne działania na rzecz wymiany wiedzy i tworzenia sieci kontaktów,
- Rewitalizacja cmentarza i miejsca pamięci w Międzyrzeczu-Obrzycach,
- Projekt i budowa ogrodu kontemplacyjnego na terenie kliniki w Międzyrzeczu
Obrzyce w ramach polsko-niemieckiego projektu młodzieżowego ze stażystami z firm ogrodniczych i krajobrazowych z Berlina i Międzyrzecza,
Opracowanie wystawy na temat historii nazistowskich mordów szpitalnych w Ueckermünde w klinice AMEOS, - Opracowanie i połączenie nowych i istniejących wystaw cyfrowych na temat historii nazistowskich mordów w Międzyrzeczu-Obrzycach i Ueckermünde, polskie tłumaczenie i połączenie wystawy „Totgeschwiegen“ w Berlinie,
- Opracowanie zorientowanych na grupę docelową modułów turystyki edukacyjnej na temat historii nazistowskich mordów na chorych u partnerów projektu, połączonych w sieć pod względem treści i marketingu transgranicznego.
„Ślady żydowskiego życia“
- Transgraniczne działania na rzecz wymiany wiedzy i tworzenia sieci kontaktów,
- Budowa nowego miejsca pamięci i spotkań „dawny cmentarz żydowski Seelow“ na dawnym pierwotnym miejscu,
- Opracowanie czterech tras okrężnych z elementami cyfrowymi śladami życia żydowskiego w Seelow, Międzyrzeczu, Ueckermünde i Berlinie-Charlottenburgu,
- Opracowanie zorientowanych na grupę docelową modułów turystyki edukacyjnej na temat śladów życia żydowskiego u partnerów projektu, połączonych w sieć pod względem treści i marketingu transgranicznego.
W ten sposób projekt odpowiada na wspólne wyzwanie, jakim jest poprawa wzajemnego dostępu do dziedzictwa kulturowego oraz oferty turystycznej i kulturalnej na obszarze wsparcia, a także wykorzystanie możliwości oferowanych przez kulturę i turystykę w celu rozszerzenia powiązań transgranicznych.
Sieć „Pamięć łączy“ zapewnia odpowiednie ramy dla tworzenia sieci i rozpowszechniania nowych programów turystyki edukacyjnej w ramach projektu. Projekt przyjmuje strategię wieloperspektywicznego krajobrazu pamięci Odra-Warthe i konsoliduje transgraniczną ofertę turystyki edukacyjnej dla znaczącej epoki II wojny światowej w regionie.
Kontekst historyczny
Podejście transgraniczne i potrzeba zaangażowania partnerów spoza obszaru finansowania wynikają z rozmieszczenia i roli nazistowskich miejsc zbrodni na byłym terytorium Rzeszy. Osoby z upośledzeniem umysłowym były izolowane w dawnej klinice w Berlinie, selekcjonowane i deportowane do sanatorium w Meseritz-Obrawalde, gdzie zamordowano około 10 000 osób. Na terenie kliniki w państwowym sanatorium Ueckermünde utworzono i po raz pierwszy wypróbowano krematorium do eksterminacji ofiar nazizmu. W związku z niewielką liczbą i rozmieszczeniem dzisiejszych miejsc pamięci kompleksu nazistowskich mordów szpitalnych, istnieje potrzeba wykorzystania wcześniej niewykorzystanego potencjału do pracy nad pamięcią (Międzyrzecz, Ueckermünde) i umożliwienia doświadczenia historii w kontekście.
Zachowanie śladów żydowskiego życia jest również ważnym zadaniem niemieckiej pamięci politycznej. Żydzi byli wielokrotnie prześladowani i wypędzani, ostatnio w czasach nazistowskich, kiedy narodowi socjaliści systematycznie wypędzali i eksterminowali całą ludność żydowską.
Przymusowa migracja ludności w związku z przesunięciem Polski na zachód, a także politycznie i ideologicznie napędzane kultury pamięci w byłej NRD i PRL doprowadziły do zaniedbania wielu żydowskich miejsc, takich jak cmentarze i synagogi. Istnieje potrzeba zachowania śladów i uczynienia historii namacalną ponad granicami. Istniejąca wiedza i doświadczenie partnerów projektu, a także lokalizacje i sieci spoza obszaru objętego finansowaniem zostaną wykorzystane i połączone w celu osiągnięcia pozytywnych efektów na obszarze objętym finansowaniem.
Partnerzy projektu
- Gmina Międzyrzecz (partner wiodący)
- Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego, Departament Geodezji, Gospodarki Nieruchomościami i Planowania Przestrzennego - Podwydział Planowania Przestrzennego
- Dzielnica Charlottenburg-Wilmersdorf w Berlinie
- Miasto Seelow (Mark)
- Miasto Seebad Ueckermünde
- Uniwersyteckie Centrum Medyczne w Rostocku
- Brandenburska Fundacja Miejsc Pamięci, Miejsce Pamięci Ofiar Morderstw Eutanazyjnych (partner stowarzyszony)
Czas trwania projektu: 01.01.2026 - 31.12.2028
Dodaj komentarz